Gazneli Mahmut
Bu yazı dizisi aslında "Büyüklere Masallar" dizisinin devamı olmakla birlikte farklı bir izleğe sahip, yani tarihsel bir izlek biçiminde olmayacak. Karahanlılarla müslüman Türk devletleri dönemi başlar. Ancak amacım Türklerin İslamiyeti nasıl kabul ettikleri ve uyguladıklarını anlatmak olduğu için konuya Gazneliler, Selçuklular ve Türk olmasa da İslamiyeti kabul etmiş bir başka lider Timur'u işleyerek devam edeceğim. Amacım Türklerin aslında İslamiyeti yüzeysel bir şekilde kabul edip, pek uygulamadıkları, işlerine geldiği zaman uygulayıp, işlerine gelmediğinde umursamadıkları, aslında Şaman anlayışlarından kopmamış olduklarını gösterebilmek. Bundan sonraki bölümlere bu yüzden bir genel alt başlık olarak "Şamanın İslama Hizmeti" adı verdim.
Gazneli Mahmut'un Islam acisindan en buyuk onemi birincisi halifenin koruyuculugunu yapmis olmasi, ikincisi ise Islam'i Hindistan'a kadar yaymayi basarmasidir. Bu yuzden cokca ovulur, hatta goklere cikarilir.
Gazneli Mahmut, Sebuk Tegin'in ogludur. Sebuk Tegin, hukumdarlarin koruyucusu Turk muhafiz birliginin sefi olan Alp Tegin tarafindan Nisapur kole pazarindan satin alinmis bir koledir. Aslinda o donemde Turkler yaygin olarak ya parali askerlik yapmakta yada musluman kole pazarlarinda satilmaktadirlar. Iyi savascilardir, ayrica araplar arasindaki cekismelerden dolayi giderek daha gozde olurlar.
Alp Tegin'in kurdugu devlet kisa sure sonra Mahmud'a kalir ve Mahmut cok gecmeden fetihlerine baslar. Kimilerine gore bir kahraman, kimilerine gore bir canavardir. Belki de hem bir dahi hem bir canavardir. Kendisini elestirmedigi surece mizaha hosgoruyle bakar. Aydinlari etrafina toplamayi sever ama kafasi kizarsa El-Biruni gibi bir alimi pencereden atar. Ibn-i Sina'nin da boyle bir diktatorun sarayinda yasamaktansa cole kacmayi tercih ettigi yazilir.
Sokakta surekli ahlak polisi gezdirip, kurallara uymayanlari sert sekilde
cezalandirmasina karsin, kendisi surekli icki icip, kucuk kizlarla alem yapan biridir. Hatta eger sairler kendisine ovguler duzerlerse bu "onemsiz, kucuk" aliskanliklarina da ima yollu deginebilirlerdi.
Hindistan'a 17 defa sefer duzenler. Ilk seferler tumuyle talan amaclidir. Sonralari buralarda egemenlik kurmayi planlar. Bu seferlerde yapilan katliamlar tek kelimeyle korkuctur. Bir defasinda 53 bin Hintli esiri Gazne'ye getirip zorla cami yaptirir.
Savaslari muslumanlarin gozunde kutsal savaslar sayilsa da, askerleri aslinda "Allah'in yolunda savasan" askerler degil genelde parali Turk askerlerdir. Adlari gonullu olanlar bile gonullu degildir aslinda. Bu seferlerin tek amaci talandi, cihat Mahmut icin bir bahaneydi. Imparatorlugundaki diger dinlerden olanlarin oldurulmesi mubah sayiliyordu.
Mahmut doymak bilmeyen biriydi. Zevk ve sefaya cok duskun oldugu icin surekli para gerekiyordu. Bunun icin yoneticilerin sehirlerin kanini emmesine goz yumuyordu. Tabii boylelikle bu yoneticileri tutuklattirip mallarina mulklerine el koymasi kolay oluyordu. Mahmud'un 10 tane maliye bakani olur, bunlarin 6'sina kaziga gecirterek oldurtur. Halka vergi icin o kadar cok yuklenmistir ki, ciftciler artik topragi islemez olmuslar, uzmanlar sulama sistemine bakmaz olmuslardir. Ve iktidarinin 12. yilinda ulkesinde korkunc bir aclik salgini baslar.
Butun diktatorler gibi cok guclu bir ispiyoncu agi kurar ve oglu Mesud da dahil olmak uzere herkesi gozetim altinda tutar.
Mahmud'un Islamiyeti kabul etmis olmasina ragmen, ne kadar inanan biri oldugu da tumuyle suphelidir. Gercekte bir saman olarak kalmis oldugu soylenir. Islamiyetin kurallarinin coguna uymaz. Hindistan'da yakip yiktigi putlar kadarini da getirip sarayindaki koleksiyonuna koymustur. Arapca'yi idari dil yapmasinin nedeni ise bir milliyetci Turk olarak, Farsca'nin Turkler uzerinde kazandigi basariya sinir olmasidir.
Mahmud'un yerine babasinin sadece kotu yanlarini almis olan oglu Mesud(1030-1040) gelir. Despotlukta o kadar ileri gider ki, halk baska ulkelerden medet umar hale gelmistir. Ahlaksal acidan da, fiziksel acidan da odlek bir adamdir.
Bu diktatorlugun sonu icin cok beklemek gerekmeyecektir. Bu kole devletinin sonunu getiren yine bir Turk devleti olacaktir. Selcuklularla yaptigi Dandanakan savasinda (1040) Mesud agir bir yenilgi alir ve hem Horasan'i hem de Islamiyet'in yeni koruyuculugunu Selcuklulara birakirlar. Selcuklular icin de onemli olan Islamiyetten cok bu dini
kabul etme sayesinde ulasilabilecek guctur. Aslen Selcuklarin da pek iyi muslumanlar oldugu soylenemez. Onlar da kalben samandirlar, Islamiyet gorunurde kabul ettikleri bir seydir. Islamiyeti secmek Selcuklular icin de siyasi bir secimdi.
Gazneliler bu yenilgiden sonra varliklarini onemsiz bir devlet olarak bir sure daha surdururler. Gazne devletini tumuyle tarihe gomen ise bir Afgani halk olan Gurlular olacaktir. Gurlularin sefinin bir kardesi Gazne'ye rehin duser ve oldurulur. Bunun intikamini almaya gelen Gurlular korkunc bir intikam alir. Butun erkekleri kilictan gecirip, butun kadinlara tecavuz ettirir. Bagdat'in rakibi olacak kadar buyumus olan Gazne sehrinde tas ustunde tas birakmaz. Camileri, sarayi, ucyuz hamami, Hindistan'dan
getirilen hazineleriyle butun sehri yakar. Yangin yedi gun surer ve Gur fatihi Alaeddin "Dunyayi atese veririm" diye sarki soyleyip dans eder. Mollalari baskenti Gur'a kadar surukleyip kanlarini binalarina harc yapar. Cihansiz lakabi takilir kendine.
Gurlular da Gazneliler de tarih sahnesinden silinip gittiler bugun. Ancak Islami Hindistan'a kadar yayan, bugun Pakistan diye bir ulke olmasina neden oldugu soylenen Gazneli Mahmut nasil biridir ve bu yayilma nasil saglanmistir. Ne kadar kan dokulmustur, ustelik bu dini yayanlarin kendisi gercekte bu dine inanmakta midirlar? Yoksa bu din savaslari tumuyle politik savaslar midir? Turkler ne kadar musluman olmustur tarih boyunca?
Gazneli Mahmut, Sebuk Tegin'in ogludur. Sebuk Tegin, hukumdarlarin koruyucusu Turk muhafiz birliginin sefi olan Alp Tegin tarafindan Nisapur kole pazarindan satin alinmis bir koledir. Aslinda o donemde Turkler yaygin olarak ya parali askerlik yapmakta yada musluman kole pazarlarinda satilmaktadirlar. Iyi savascilardir, ayrica araplar arasindaki cekismelerden dolayi giderek daha gozde olurlar.
Alp Tegin'in kurdugu devlet kisa sure sonra Mahmud'a kalir ve Mahmut cok gecmeden fetihlerine baslar. Kimilerine gore bir kahraman, kimilerine gore bir canavardir. Belki de hem bir dahi hem bir canavardir. Kendisini elestirmedigi surece mizaha hosgoruyle bakar. Aydinlari etrafina toplamayi sever ama kafasi kizarsa El-Biruni gibi bir alimi pencereden atar. Ibn-i Sina'nin da boyle bir diktatorun sarayinda yasamaktansa cole kacmayi tercih ettigi yazilir.
Sokakta surekli ahlak polisi gezdirip, kurallara uymayanlari sert sekilde
cezalandirmasina karsin, kendisi surekli icki icip, kucuk kizlarla alem yapan biridir. Hatta eger sairler kendisine ovguler duzerlerse bu "onemsiz, kucuk" aliskanliklarina da ima yollu deginebilirlerdi.
Hindistan'a 17 defa sefer duzenler. Ilk seferler tumuyle talan amaclidir. Sonralari buralarda egemenlik kurmayi planlar. Bu seferlerde yapilan katliamlar tek kelimeyle korkuctur. Bir defasinda 53 bin Hintli esiri Gazne'ye getirip zorla cami yaptirir.
Savaslari muslumanlarin gozunde kutsal savaslar sayilsa da, askerleri aslinda "Allah'in yolunda savasan" askerler degil genelde parali Turk askerlerdir. Adlari gonullu olanlar bile gonullu degildir aslinda. Bu seferlerin tek amaci talandi, cihat Mahmut icin bir bahaneydi. Imparatorlugundaki diger dinlerden olanlarin oldurulmesi mubah sayiliyordu.
Mahmut doymak bilmeyen biriydi. Zevk ve sefaya cok duskun oldugu icin surekli para gerekiyordu. Bunun icin yoneticilerin sehirlerin kanini emmesine goz yumuyordu. Tabii boylelikle bu yoneticileri tutuklattirip mallarina mulklerine el koymasi kolay oluyordu. Mahmud'un 10 tane maliye bakani olur, bunlarin 6'sina kaziga gecirterek oldurtur. Halka vergi icin o kadar cok yuklenmistir ki, ciftciler artik topragi islemez olmuslar, uzmanlar sulama sistemine bakmaz olmuslardir. Ve iktidarinin 12. yilinda ulkesinde korkunc bir aclik salgini baslar.
Butun diktatorler gibi cok guclu bir ispiyoncu agi kurar ve oglu Mesud da dahil olmak uzere herkesi gozetim altinda tutar.
Mahmud'un Islamiyeti kabul etmis olmasina ragmen, ne kadar inanan biri oldugu da tumuyle suphelidir. Gercekte bir saman olarak kalmis oldugu soylenir. Islamiyetin kurallarinin coguna uymaz. Hindistan'da yakip yiktigi putlar kadarini da getirip sarayindaki koleksiyonuna koymustur. Arapca'yi idari dil yapmasinin nedeni ise bir milliyetci Turk olarak, Farsca'nin Turkler uzerinde kazandigi basariya sinir olmasidir.
Mahmud'un yerine babasinin sadece kotu yanlarini almis olan oglu Mesud(1030-1040) gelir. Despotlukta o kadar ileri gider ki, halk baska ulkelerden medet umar hale gelmistir. Ahlaksal acidan da, fiziksel acidan da odlek bir adamdir.
Bu diktatorlugun sonu icin cok beklemek gerekmeyecektir. Bu kole devletinin sonunu getiren yine bir Turk devleti olacaktir. Selcuklularla yaptigi Dandanakan savasinda (1040) Mesud agir bir yenilgi alir ve hem Horasan'i hem de Islamiyet'in yeni koruyuculugunu Selcuklulara birakirlar. Selcuklular icin de onemli olan Islamiyetten cok bu dini
kabul etme sayesinde ulasilabilecek guctur. Aslen Selcuklarin da pek iyi muslumanlar oldugu soylenemez. Onlar da kalben samandirlar, Islamiyet gorunurde kabul ettikleri bir seydir. Islamiyeti secmek Selcuklular icin de siyasi bir secimdi.
Gazneliler bu yenilgiden sonra varliklarini onemsiz bir devlet olarak bir sure daha surdururler. Gazne devletini tumuyle tarihe gomen ise bir Afgani halk olan Gurlular olacaktir. Gurlularin sefinin bir kardesi Gazne'ye rehin duser ve oldurulur. Bunun intikamini almaya gelen Gurlular korkunc bir intikam alir. Butun erkekleri kilictan gecirip, butun kadinlara tecavuz ettirir. Bagdat'in rakibi olacak kadar buyumus olan Gazne sehrinde tas ustunde tas birakmaz. Camileri, sarayi, ucyuz hamami, Hindistan'dan
getirilen hazineleriyle butun sehri yakar. Yangin yedi gun surer ve Gur fatihi Alaeddin "Dunyayi atese veririm" diye sarki soyleyip dans eder. Mollalari baskenti Gur'a kadar surukleyip kanlarini binalarina harc yapar. Cihansiz lakabi takilir kendine.
Gurlular da Gazneliler de tarih sahnesinden silinip gittiler bugun. Ancak Islami Hindistan'a kadar yayan, bugun Pakistan diye bir ulke olmasina neden oldugu soylenen Gazneli Mahmut nasil biridir ve bu yayilma nasil saglanmistir. Ne kadar kan dokulmustur, ustelik bu dini yayanlarin kendisi gercekte bu dine inanmakta midirlar? Yoksa bu din savaslari tumuyle politik savaslar midir? Turkler ne kadar musluman olmustur tarih boyunca?
Kategori: (Samanin_Islama_Hizmeti) | Yorum (2) | Yorum yaz! | Bağlantı
