Tarihten Güncele, Mitolojiden Dine

Doğuya Yöneliş’in Nedenleri

Sun, 01 Mar 2009 01:44:00 +0200

Osmanlı Devleti, Yavuz Sultan Selim’den (yada I. Selim) önceki dönemde asıl olarak bir Avrupa devleti görünümündedir. Selim’in babası II. Beyazıt ve dedesi Fatih Sultan Mehmet’in de politikası temel olarak Avrupa’ya yönelmek şeklindedir. İlk olarak Selim ile birlikte Osmanlı doğuya yönelişe başlamıştır.

Osmanlı’nın yüzünü doğuya dönmesinin birçok nedeni vardır. Bunun için doğunun ve Osmanlı devletinin o dönemki durumunu bilmek gerekir. Osmanlı devleti çok çeşitli halkların ve dinsel anlayışların olduğu bir devletti. Devlet yönetimi genellikle sünni müslüman olsalar da her dinden insanın olduğu oldukça karışık bir devletti.

Türkmen boylarında ise çoğunlukla alevi-şii etkiler vardı. Selim’in babası II. Beyazıt döneminde Şahkulu isyanı yaşanır. Bu olay sadece bir iç asayiş sorunu değildi. İran’da Akkoyunlu devletinin yerine kurulan Safevi devleti Osmanlı topraklarında yaşayan Türkmenler üzerinde de güçlü bir nüfuza sahipti. Aynı dini anlayışa (alevi-şii) sahip olmalarından dolayı Safevi devletinin başındaki Şah İsmail Osmanlı devletindeki Türkmenler tarafından bir kurtarıcı gibi görülmekte, adına “şah, şah” diyerek şiirler, türküler yakılmaktaydı.

Safevi devletinin Osmanlı’nın tebasının bir kesimini bu kadar etkilemesi ciddi bir çatışma nedeniydi. Safevi devleti doğuda böyle bir etkiye sahipken Memluk devleti de güney Anadolu hatta orta Anadolu’ya kadar etkisi olan bir devletti. Memluklar aslında Mısır merkezli olmalarına karşın toprakları Anadolu’nun içlerine kadar uzanıyordu. Memluk devleti Türkler ve Çerkesler tarafından kurulmuş bir devletti. Bunun .. ( devamı )

Safevi devleti ile savaş (Çaldıran- 23 Ağustos 1514)

Sun, 01 Mar 2009 01:42:00 +0200

Yavuz Sultan Selim 1512’de tahta çıkmadan 10 yıl kadar önce 1501’de bugünkü İran’da kurulmuş olan Türkmen devleti Akkoyunlular Şah İsmail tarafından yıkılmış ve yerine Safevi devleti kurulmuştu. Şah İsmail Azeri kökenli bir kızılbaş idi. 1500 yılında Erzincan’da sufi tarikatları ile Türkmen aşiretlerini çevresinde toplamayı başarmış, ardından ElvendMirza liderliğindeki Akkoyunluları da yenerek Tebriz’e girmiş ve 1501 yılında kendisini Azerbaycan’ın Şahı ilan etmişti.

Sah Ismail

Akkoyunlu Devleti de bir Türk devleti idi ama kızılbaş yada şii değil sünni idi, hatta zamanın en büyük sünni Türkmen federasyonu idi. Akkoyunlular da Osmanlı devleti ile çatışmalar yaşamış olsa da Safevilerin iktidara gelişi herşeyi değiştiriyordu. Hatta öyle ki Safevilerin iktidara gelmesi Avrupa devletleri tarafından da sevinçle karşılandı. Safeviler Osmanlı’ya karşı bir Avrupa’ya destek olabilirdi. Osmanlı devleti ise kuruluşunda karışık dinsel ve etnik yapısından dolayı her kesime karşı hoşgörülü davranıyordu ama kontrol etmekte zorlandığı göçebe Alevi Türkmen boylarını baskı altına almaya başlamıştı. Bu durum Safevilerin Osmanlı topraklarındaki alevi Türkmenleri de nüfuzları altına almasını sağlamıştı.

Şah İsmail daha Yavuz’un şehzadeliği döneminde (babası II. Beyazıt döneminde) Osmanlılar ile Memlukların birlikte hak iddia ettiği Dulkadiroğlu beyliğine karşı bir sefer düzenleyip Osmanlı topraklarını çiğneyerek Dulkadiroğlu beyliğine saldırdı. (1507) Ardından da Osmanlı Devleti’ne bir mektup yazıp, topraklarını çiğnediği için özür diledi. Y.. ( devamı )

Çaldıran Savaşının Sonuçları

Sun, 01 Mar 2009 01:40:00 +0200

Çaldıran Savaşından sonra Safeviler başta Tebriz olmak üzere kaybettikleri yerlerin bir çoğunu geri aldılar. Ancak Diyarbakır, Bitlis ve Mardin Osmanlı hakimiyetinde kaldı. Ramazanoğulları beyliği ise kendiliğinden Osmanlılara teslim oldu. Böylelikle Anadolu’nun hemen hemen tamamı Osmanlı kontrolüne geçmiş oldu.

Kızılbaşların Anadolu’daki isyanları hemen bitmedi ancak isyanlara destek veren Safevilerin gücü kırılmış oldu. Şah İsmail’in kızılbaşlar üzerindeki büyük prestiji sarsıldı. Osmanlı egemenliği için büyük bir tehlike ortadan kaldırılmış oldu. Buna karşın yine de sonraki yıllarda isyanlar olacaktır. Birkaç yıl sonra çıkan kızılbaş isyanının lideri Bozoklu Celal adında biri olduğu için sonraki kızılbaş isyanlarına Celali isyanları adı verildi.

Savaştan sonra bölgeye büyük yetkilerle gönderilen ve Yavuz’un çok sevdiği İdris-i Bitlisi adındaki bir kişinin çalışmaları sonucunda sünni Kürt aşiretleri Osmanlı devletinden yana tutum aldı. Böylelikle Anadolu’daki kızılbaş Türkmenler ile İran Azerbaycanındaki kızılbaş Azeriler arasında sünni Kürtler tampon görevi görmüş oldular. Bundan sonraki dönemlerde İran’da Azeri ve kızılbaş etkisi azaldı, şii ve Fars etkisi arttı.

Her ne kadar önemi azalmış olsa da İpek ve Baharat yollarının kontrolü de önemli ölçüde Osmanlıların eline geçmiş oldu. Bu ekonomik kazanımın dışında Safevi devletinin daha önceki Akkoyunlu devletininden ele geçirdiği büyük hazine de Osmanlı hazinesine katılmış oldu. Bunun dışında çok sayıda usta ve sanatçı İstanbul’a gönderildi.

Çaldıran savaşının bir diğer önemli sonucu da o zamana kadar savaşlardaki at.. ( devamı )

Memluk (Mısır) seferi

Sun, 01 Mar 2009 01:38:00 +0200

Memluk devleti daha önce bahsettiğimiz gibi köle Türk ve Çerkesler tarafından kurulmuş bir devletti. Başlangıçta yönetimde Türkler ağırlıklı iken sonradan Çerkeslerin ağırlığı arttı. Sünni İslam halifesi Mısır’da yaşıyor ve Memluk devleti de halifenin koruyuculuğu ünvanını elinde tutuyordu. Memluklarda din ve devlet işleri birbirinden ayrı idi. Çaldıran savaşına kadar Dulkadiroğlu beyliği bir tampon bölge idi ve yönetime de buna uygun denge sağlayacak kişiler getiriliyordu. Ancak Yavuz’un bölgeyi tamamen ilhak etmesi yöneticilerini tamamen Osmanlı’ya bağlı olacak şekilde değiştirmesi üzerine Memlukların huzursuzluğu arttı.

Avrupalıların Ümit Burnunun etrafını dolaşıp Hindistan’a deniz yolundan ulaşmayı başarmaları sayesinde Memlukların önemli bir kazanç kapısı olan ticaret yolu eski önemini kaybetmişti. Bu yüzden Memluk devleti ekonomik bir sıkıntı yaşıyordu, eski gücünü kaybetmişti. Biraz da bu güçsüz durumundan dolayı Memluk sultanı Kansu Gavri, Dulkadiroğlu beyliğinin işgal edilmesine sert bir tepki vermeyip Yavuz’dan Dulkadir beyliğinde kendi adına hutbe okunmasını talep etmekle yetindi. Zira hilafetin koruyucusu “Sahib-i Haremeyn” Kansu Gavri’ydi. Buna Yavuz’un cevabı ise Mısır’ı yutmak isteğini daha o zamandan açığa vurur: “Koca Çerkes er ise hutbesini Mısır’da okutmaya devam etsin”.

Yavuz’un Haliç’te bir tersane yaptırıp Akdeniz’deki ticarette Mısır’ın gücünü daha da zayıflatacak uygulamalar başlatması üzerine Kansu Gavri Yavuz’a okşayıcı bir üslupla &ldq.. ( devamı )

Mercidabık ve Ridaniye Savaşları( 24 Ağustos 1516 ve 22 Ocak 1517)

Sun, 01 Mar 2009 01:36:00 +0200

İki ordu Halep’in kuzeyinde Mercidabık’ta karşı karşıya gelir. Her iki ordunun da asker sayısı 60.000’dir. Ancak Çaldıran savaşında olduğu gibi Osmanlı ordusu büyük bir ateşli silah gücüne sahiptir. Memluklar ise aynı Safeviler gibi atlı süvarilerden oluşmaktadır. Tahmin edileceği gibi savaş uzun sürmez. Osmanlı ordusunun 300 sahra topu Memluk saflarını dövmeye başladıktan iki saat sonra savaş sona erer. Osmanlılar tartışmasız bir zafer kazanırlar. Kansu Gavri savaş meydanında ölür. Kansu Gavri’nin Halep’e gelirken beraberinde getirmiş olduğu dönemin halifesi III. Mütevekkil Yavuz’un eline geçer ve ona büyük hürmet gösterilir.

Yavuz hiçbir sorun yaşamadan Suriyenin tüm şehirlerini kolayca ele geçirir ve Gazze’ye kadar ilerler. Bu arada Mısır’da ölen Kansu Gavri'nin yerine Tomanbay yeni Memluk sultanı olarak seçilmiştir. Bunun dışında Yavuz’un eline geçen halife III. Mütevekkil’in yerine de yeni bir halife seçilir.

Yavuz, Mısır’a iki elçi göndererek barış yapmayı önerir. Mısır hakimiyetini Memluklara bırakacak ancak Mısır üzerinde belli haklar elde edecektir. Görüldüğü kadarıyla Tomanbay akıllıca siyaset izleyen biridir. Yavuz’un teklifini kabul etmeyi düşünür ancak Mısır uleması buna şiddetle karşı çıkar. Onlara göre Yavuz’un ağır toplarıyla birlikte Sina çölünü geçmesi olanaksızdır. Hatta ulemanın zorlamasıyla elçiler de öldürtülür.

Tomanbay savunmasını güçlendirebilmek için İskenderiye’de bulunan Venedikliler ve diğer Avrupa devletlerinden temin ettiği 200 kadar topu da kullanmayı planlar. Daha &o.. ( devamı )

Mısır Seferinin Sonuçları

Sun, 01 Mar 2009 01:35:00 +0200

Mısır’ın Osmanlıların eline geçmesi ile artık İslamiyetin yeni koruyucusunun Osmanlılar olacağı ortadaydı. Memlukların ortadan kaldırılmasıyla bütün Arabistan yarımadası Osmanlı kontrolüne girmiş oluyordu. Selim’in bu zaferinden sonra birçok elçi Selim’e hediyeler sunmak için geldiler. Bunlardan en önemlisi Kabe’deki “Haremeyn emiri” Ebu’l-Berekat’ın oğlu Ebu Nümey’le gönderdiği hediyeler idi. Bunların arasında mukaddes emanetler ve Kabe’nin anahtarı da vardı. Haremeyn emiri Memluk’ların egemenliğinden duyduğu memnuniyetsizliği belirtip Yavuz’un islamiyete yaoptığı hizmetlerden övgüyle bahsediyordu. Yavuz da emirin oğlunu zengin hediyelerle geri göndermiştir. Bundan sonra her yıl Osmanlı sultanları Kabe için bir örtü gönderecek ve "Hâdimu'l-Haremeyn es-Serifeyn" (Haremeyn’in Himetçileri) unvanını kullanacaklardı.

Böylelikle Yavuz’un iktidara geldiğinde bir Avrupa devleti görünümünde olan Osmanlı artık bütün Anadolu, Mısır ve Arabistanı içine alan bir imparatorluk olmuştu. Bunun dışında İslam dünyasının koruyucu gücü haline gelmiş ve bütün dünyada büyük bir prestij elde etmişti. Kıbrıs için her yıl Memluklara vergi ödemekte olan Venedik, artık bu vergiyi Osmanlı’ya ödemek için görüşmeye elçiler gönderdi.

Yavuz son halife olan III. Mütevekkil’i beraberinde önce Halep’ten Kahire’ye getirdi. Sonra da İstanbul’a dönerken beraberinde İstanbul’a götürdü. Mütevekkil, Yavuz’un ölümünden sonra tekrar Kahire’ye gönderilir ve orda ölür. Mütevekkil’İn ölümünden sonr.. ( devamı )

Kölelerin temini

Sun, 01 Mar 2009 01:27:00 +0200

Köleler icin kullanilan terimler

Esir –esire
Köle – cariye (cogulu cevari)
Rakik
Abid (erkek köle)
Ima (disi köle)
Memluk – memluke
Gulam (erkek köle, bazen hadim)
Halayik

Islamiyet köleligi yasaklamamis, daha ilimli bir bicime getirmeye calismisti. Bir kölenin müslüman olmasi köleligini ortadan kaldirmiyordu. Hiristiyan Avrupa’nin tersine islam topraklarindaki kölelerin büyük cogunlugu müslümandi. Hiristiyanlarin köle yapilmasi kilise tarafindan yasaklanmis ve buna karsi bütün ortacag boyunca sert önlemler alinmistir.Osmanli'da köle ticareti atlantik ötesine yapilan ve büyük plantasyonlarda kullanmak üzere yapilan köle ticareti ile karislastirilamaz boyutlardadir. Tarimda calistirmak icin köle alimi cok nadir, özellikle 1860'daki Cerkes göcü ile iliskili olarak yasanmistir. Genellikle ev islerinde, cariye olarak ve ozel hizmetlerde kullanilmak üzere köle satin alinirdi.

Islam dünyasinda kölelik bicimleri:

Askeri kölelik: Memluklar ve yeniceriler örnekleri
Hizmet köleligi
Cariyelik
Ev disi islerde kölelik
Tarim köleligi: Bu tür, islam cografyasinda azdir. Genellikle kücük tarimsal isletmelerde görülür.

Kölelerin temini

Savasta Tutsak Yoluyla Edinim: Orta Afrika ve Etiyopya’daki yerel savaslarda tutsak alinanlarin pazarlardan buralardaki pazarlardan toplanmasi

Akinlar ve kacirma yoluyla Edinim: 1850lerin sonunda Trablus’tan guneye Kavar ve Ai’ye düz.. ( devamı )

Osmanli Köle Ticaretinin Ekonomisi ve Hacmi

Sun, 01 Mar 2009 01:25:00 +0200

Köle Saticilari

Osmanli’da köle ticareti profesyonel saticilarin elinde degildi. Köle ticareti yapan kisiler genellikle baska mallarin da ticaretini yapiyorlardi. Kölelerin alinmasindan satilmasina kadar olan asamada tasra tacirleri köleleri Imparatorluk disindan alip antrepolara getiriyorlar, burdan nakliyeciler yada direk pazar saticilari tarafindan büyük sehirlerin satis merkezlerine götürülüp satiliyorlardi.

Esircilerin cogu yilda ancak birkac düzine köle satisi yapiyordu. Sudan, Basra Körfezi ve Hicaz’da sayilari oldukca az olan daha büyük capli tacirler de vardi. 1869’da Cidde’deki Ingiliz konsolosu Zeyla’dan Hudeyde’ye ihrac edilen kölelerin sayisini yillik 3500-4000 olarak veriyordu.1880’de Hudeyde’de köle ticareti Meclis-i Idare’nin basi olan Seyyid Ali b. Harun’un denetimindeydi. Türkler, Araplar ve Arnavutlar Akdeniz ticaretini, Kuzey Afrika Araplari, Tibu ve Tuareg asiretleri Sahra ötesi ticareti ellerinde bulunduruyordu. Beyaz Cerkes köle ticareti ise Cerkesler, Gürcüler, Lazlar ve Türkler tarafindan yapiliyordu. Gayri-müslimlerin köle ticareti yaptigina dair kayit bulunmamistir. Istanbul’daki köle ticaretinde özellikle cariye yada ilerde evlenmek üzere satin alinan beyaz kadin köle ticaretinde kadin esircilerin de ciddi bir agirligi vardi. Istanbul’un büyük haremlerine mensup hanimlar kücük kizlari alip, egitiyor ve cok daha yüksek ücretlerle satiyorlardi.

Kölelerin Pazar Fiyatlari

Afrikali Köleler:

Y&.. ( devamı )

Autschwitz

Sun, 14 Sep 2008 12:21:00 +0300

.. ( devamı )

Che

Sun, 14 Sep 2008 12:19:00 +0300

.. ( devamı )

Vietnam

Sun, 14 Sep 2008 12:16:00 +0300

.. ( devamı )

Genel Olarak Erginlenme Ayinleri

Thu, 31 Jul 2008 01:02:00 +0300

Erginlenme ayinlerinin ozelliklerine Hirisriyanlik Elestirisi Calismasinda tekrar bir goz atip, Isa'nin carmiha gerilmesine kadar olan sureci bir kez de bu bilgi esliginde inceleyelim. Helenist mistik dinlerde erginlenme ayinlerinin genel ozelliklerini birlikte bir kez daha hatirlayalim.

Erginlenme ayinleri genellikle uc asamadan olusuyordu

- Cile ve perhiz
- Kutsal su ile temizlenme
- Verilecek sirlarin saklanacagina yemin ederek sirlara ulasma

Erginlenme Töreni’nin amacı adayı önceki dönemin statü ve davranışlar sisteminden koparmaktır. Adaya kirli bir nesne gibi davranılır ve aşağılanır. Aday da kendine işkence ederek ve adeta bir bellek kaybı yaşamış gibi davranarak eski davranış sisteminden ve statüsünden tamamen kopar. İlkel topluluklarda çoğu zaman fiziksel sınavlar biçiminde olur bu. Afrika’da sünnet veya diş sökmek, Kuzey Amerika’da göğüs adalelerinden asılmak, Okyanusya’da parmak kesmek gibi. Erginlenme sırasında aday ‘eksik’ hali ile ölmüş ve ‘tamamlanmış’ olarak yeniden doğmuştur. Erginlenme Törenleri’nin bu sembolik ölüm ve yeniden doğum teması ritüelin esasını oluşturur.

Hiristiyanligin Kokeni

Daha once ayrintili sekilde anlattigimiz bu erginlenme ayinleri Osiris, Orpheus, Attis, Dionysos gibi olup yeniden dirilen tanrilarin yasadigi sureci bir tekrarlama ve bu sayede onla birlesme anlami tasiyordu... ( devamı )

İncilde İsanın Erginlenmesi

Thu, 31 Jul 2008 01:00:00 +0300

Isa'nin yargilanip carmiha gerilmesinden onceki sahnede ogrencileriyle birlikte Getsemani bahcesine gider. Burada erginlenme ayinlerinin en onemli sinavlarindan birini verir. Getsemani Arami dilinde "oil press" demek. Bu bahce Zeytin Dagi'nin eteklerinde. Yani zeytinyagi uretilen bir *yer. Aslinda Getsemani'ye gelmeden birkac gun once (fisih bayramindan iki gun once)Isa Simun'un evinde otururken bir kadin tarafindan hintsumbulu yagi ile yaglanmistir. Hatta kadina bu degerli yagi israf ettigini soyleyenlere kizar, "o beni gomulmeye hazirliyor" der. Burdaki erginlenme ayinine hazirlik asamasi apacik gorulmektedir.

Getsemani bahcesinde yapilan sinav ise uyku sinavidir. Isa, ogrencilerinden kendisi dua ederken uyanik kalmalarini ister. Ama ogrenciler bir turlu uyanik kalamazlar. Kasenin kendisinden uzaklastirilmasi icin babasina (tanriya) her dua edisinden sonra geldiginde ogrencileri yeniden uyumus olarak bulur. Burda uyanik kalma bir erginlenme sinavidir ve olumsuzlugu simgeler. En eski zamanlardan beri bircok efsane ve masalin temel bir temasidir. Isa'nin disindakiler bir turlu uykuyu yenmeyi basaramazlar. Bu oyku biraz degisiklikle Muhammed'e de uyarlanmistir.

Isa'nin sonraki cile sinavi ise yargilanmasinin ardindan olur. Erginlenme ayinlerinde bu asamada adaya degersiz bir nesne gibi davranildigini ve asagilandigini hatirlayalim. Isa da bir erginlenme adayi gibi asagilanir. Yuksek Kurul'un onundeki yargilanmanin ardindan olum cezasi alir ve

"Bazilari onun uzerine tukurmeye, gozlerini baglayarak O'nu yumruklamaya basladilar. "Haydi peygamberligini goster" diyorlardi. Nobetciler de onu aralarina alip tokatladilar" (Markos, 14:65)

"Sonra valinin askerleri İsa'yı vali konağına götürüp tüm taburu başına topladılar. O'nu soyup üzerine kırmı.. ( devamı )

Hristiyan mitolojisinde Calvary yada Golgota(Kafatası)

Thu, 31 Jul 2008 00:58:00 +0300

Son asama, yani erginlenmelerin sembolik olum sahnesinin ise bir olumsuzlesme sahnesi oldugunu, olumun bir yeniden dogum anlamina geldigini, daha dogrusu olumun asil yasama baslangic oldugunu biliyoruz. Erginlenmemis aday oludur ve dogmasi icin erginlenmemis halinin olmesi gereklidir.

Isa'nin carmiha gerilmek icin goturuldugu yerin adi Golgota, yani Kafatasi denilen bir yerdir. Bu tepeye eza, cile anlaminda "Calvary" de denilir. Hiristiyan teologlara gore bu kafatasi Adem'in kafatasini ifade eder. Bu oykuyu birazdan anlatacagim. Kafatasi'nin olum ve yasami ifade eden bir figur olarak kullanildigi acikca goruluyor.

Hiristiyan mitolojisinde otlarin buyulu guclerine deginen bazi siirlerden bahsedilir. Ornegin 16. yuzyilda Anglosakyon'larda soylenen bir duayi Eliade kitabina almistir. (Dinler Tarihine Giris, syf. 294) Bu dua soyledir:

Selam sana topragimizda biten bitki
ilk once Calvary daginda bittin
her turden yaraya gelirsin iyi;
Isa adina topluyorum seni

---

Kutsanmissin sen Mine cicegi gibi, dunyada bitersin
tipki ilk kez Calvary daginda bittigin gibi.
Kurtaricimiz yuce Isa'nin iyilestirdin yaralarini;
(Baba, Ogul ve Kutsal Ruh) adina topluyorum seni.

Hiristiyan halk buyulerinde kullanilan bu otlarin iyilestirme gucu yapilan dualara baglidir. Bu dualar olmaksizin ve bitkiler Isa adina toplanmaksizin etkileme gucleri yoktur. Bu Golgota yada Cavary dagina dair mitolojik oykuleri okudugumuzda Isa'nin carmiha gerilis sahnesinin bir tarihsel olay olarak degil, bir dizi mesajlardan ve sembollerden olusan pagan inanc dizgeleri olarak kurgulanmis oldugunu goruyoruz. Isimler, yerler, semboller o gunun Helen dunyasinin insanlari icin oldukca bildik mesajlar icermektedir.

Oykude anlami guclendirecek cok sayida tema kullanilmistir. Bunlardan hic kuskusuz en onemlisi ise Hac semboludur.. ( devamı )

Şit'in Cennete Gidişi ve Golgota Efsanesi

Thu, 31 Jul 2008 00:51:00 +0300

Eliade bize tum ortacag boyunca hiristiyan ulkelerde anlatilagelen bir efsaneyi aktarir. Bu efsane oldukca eskidir, *Sumer ve Misir mitolojilerinden bildigimiz cennete yada diger dunyaya yolculuk temasinin Hiristiyan teolojisine uyarlanmis bir halidir. Eliade bize bu efsanelerin ana kaynagi olarak da Musa'nin Vahyi, Nicodemus Incili ve Havva'nin Hayati kitaplarini gosterir.

Efsane soyledir: "Adem, Hebron vadisinde 932 yasina kadar yasadiktan sonra olumcul bir hastaliga yakalanir ve oglu Sit'i cennetin kapisini bekleyen melekten merhamet yagi istemeye gonderir. Sit, Adem ve Havva'nin izlerini takip eder, zira Adem ve Havva'nin ayak bastiklari yerde ot bitmemistir; boylece cennete gelir ve Adem'in istegini basmelege bildirir. Basmelek, Sit'e uc kere cennete bakmasini soyler. Ilk bakista dort nehrin dogdugu kaynagi ve onun ustunde kurumus bir agac gorur. Ikinci bakisinda, agacin govdesine dolanmis bir yilan; ucuncude agacin goge yukseldigini gorur, tepesinde yeni dogmus bir bebek bulunmaktadir ve kokleri yeralti alemine kadar uzanmaktadir. (Hayat agaci, evrenin merkezinde bulunur ve uc kozmik bolgeden gecer) Melek, Sit'e, gorduklerinin anlamini aciklar ve Kurtarici'nin (Isa'nin) gelisini mujdeler. Ona anne ve babasinin tatmis oldugu agacin meyvesinden uc tohum verir ve bunlari Adem'in dilinin ustune koymasini, Adem'in uc gun sonra olecegini soyler. Adem, Sit'in anlattiklarini duyunca cennetten kovuldugundan beri ilk kez guler, cunku insanligin kurtulacagini anlamistir.

Olumunde Sit'in dilinin ustune koydugu tohumlardan, Hebron vadisinde Musa'nin donemine kadar kalacak uc agac biter. Bu agaclarin nerden geldigini bilen Musa, bu agaclari sokup Tabor yada Horeb dagina ("dunyanin merkezi") diker. Davud, agaclari tanridan gelen bir emirler Kudus'e (burasi da "merkez"dir) goturup oraya dikene kadar binlerce yil kalirlar. Pek cok olaydan sonra (Saba kralicesi, onlarin tahtasinin.. ( devamı )

Giris

Thu, 24 Apr 2008 15:37:00 +0300

Bu konuda birseyler yazmayi hep istedim. Hala da nasil baslayacagima ve nasil yazacagima karar verebilmis degilim aslinda. Bazi olaylar insanlarin hayatini derinden etkiler, aradan yillar gecse de unutulamayanlarin arasina yazilir. Iste bu da benim unutamadiklarimin en onemlisi, unutamadiklarim icinde birinci sirada yeralan. Hayatimin en buyuk travmasi, sahte sosyalizm cigirtkanliklari ile gerceklerin catistigi, nefretlerin kusulup, ofkenin saha kalktigi, kafa karisikliginin kursunlarla aydinlandigi, renklerin siyah ve beyaz olarak ikiye ayrildigi yer.

Ulucanlardan bahsediyorum. Ulucanlari, gorduklerimi, yasadiklarimi anlatmaya calisacagim. Cok anlatan oldu, daha da olacaktir. Bu yararli da birsey. Cunku genc kusaklarin bunlari bilmesi gerektigine inaniyorum. Bir ideolojiye daha fazla sarilmak, devrime simsiki kenetlenmek icin degil. Iskencecilerden nefret etmek yada onlari affetmek icin falan da degil. Sadece ve sadece "insan" olabilmek icin, insanliktan cikmanin da ne oldugunun bilinebilmesi icin.

Bir hikaye, icindeki canli kanli insanlari tanimadan hicbir anlam tasimayacaktir. O yuzden bu hikayeye can katan birinden bahsederek baslamak yerinde olacak. Bu kisi topraksiz, 6 cocuklu bir ailenin, gun boyu ailecek aganin topraginda calisan kucuk bir ogludur. Elazig'in Karakocan'indan gelip Izmir Aliaga'nin fabrikalarinda iscilikle suren, sonra devrimci olan siradan biridir. Yani sizin gibi, bizim gibi biri.

Onunla ilk olarak cezavine gorusune gittigimde tanistim. Kendisinden cok emin, karsisindakine saygiyla yaklasan, eglenceli, sohbeti ilgiyle dinlenen biriydi gordugum. Yazdiklarini zaten severek okuyordum, ilk kez de kadinlar kogusunun gorus yerinde tel orgulerin iki tarafinda oturarak gorusmustuk. Tel orgunun yirtik bir yerinden bana kivrilmis bir kagit rulosunu gizlice vermisti. Verdigi sey cikardigimi.. ( devamı )

Habip'in Oykusu

Thu, 24 Apr 2008 15:32:00 +0300

DEP milletvekili Mahmut Alinak, Habip'le daha once cezaevinde tanismis ve onun yasam oykusunden cok etkilenmisti. Onunla ilgili bir roman yazmayi dusunuyordu. Bu yuzden Habip'ten yasam oykusunu anlatan bir yazi istemisti. Ulucanlar katliamindan sonra Mahmut Alinak'in elindeki bu yazi Cumhuriyet Dergi'de yayinlandi. Isterseniz once o yaziyla baslayalim.

---------------------------------------------

"arkadaşları bazen 'tünelci' diye takılırlardı ona. kendine ait olmayan sahte habip gül adiyla yakalandığında onca işkenceye rağmen bu isimde ısrar etmiş, mahkemelerde birçok kez bu isimle yargılanıp cezalar almıştı.mahmut alınak, "seni yazmak istiyorum, bir sakıncası yoksa bana yaşamöykünü yazar mısın" diye sormustu ona. habip söz verdiği yazılari 4 haziran 1998'de ulaştırmıştı mahmut alınak'a. ankara ulucanlar cezaevi'nde yaşamının sona erdirilmesinden 16 ay önce...

habip'in öyküsü...

zamansız güz soğuğunun kars'ı çepeçevre sardıgı ugursuz bir pazar aksamıydı. televizyonlar ankara ulucanlar cezaevi'nde isyan çıktığını haber veriyorlardi. devlet güçlerince girişilen operasyon sonucu bazı tutukluların öldürüldüğü bildiriliyordu.

televizyonun başına geçmis, öfke kasırgasına tutulmuş halde haberleri dinliyordu. habip gül adını işitince oturduğu kanepede taş kesildi. aklına ilk gelen, sakin bir deniz gibi bakan habip'in masmavi gözleri oldu. gülümsüyordu. sonra kadifemsi bir görüntü veren kıpır kıpır parlak kumral saçlarıi uçuştu gözlerinin önünde. arkasından sırasıyla yüksek alnı, hafif çıkık elmacık kemiği ve ortanın üstünde gösteren fidan boyu canlandi belleginde. hıçkırıklar arasında telefona koşup, dar gün do.. ( devamı )

Operasyon Neden Yapildi

Thu, 24 Apr 2008 15:31:00 +0300

Habip'in hikayesi boyle. Morgda cekilmis fotograflarini gordugumde taninmaz haldeydi. Yuzu bicak ve falcata ile dogranmis, parca parca olmustu. Daha sonra dava dosyasindan okudugum otopsi raporunda ise cesetten kan elde edilemedigi yaziyordu. Operasyonda bilincli olarak hedeflenen iki kisiden biri Habip idi. Digeri ise Ismet Kavaklioglu. Ismet'i cok vahsi bir sekilde oldurmuslerdi. Inanilmaz agir iskenceler yapmis, yuzunu taninmaz hale gelene kadar asitli bir madde ile bozmuslar ve sonra da yakmislardi.

O hafif ciseleyen yagmur altinda ilk uzun voltamizda, ben henuz emniyette gozaltinda iken, bir tunel hazirliklarinin daha patlamis oldugunu ogrenecektim. Bu tunelin ortaya cikmasi Habip'i cok etkilemisti. Kendisini cok hazirlamis, psikolojisi ciddi sekilde sarsilmisti. Sonraki gunlerde cezaevinin kendi temposu herseyin ustunu tekrar orttu. Ta ki o vahsi operasyon gelene kadar..

Umit'le disardayken tanisiyordum. Ogrenci hareketi icinden one cikmis, gordugum en zeki insanlardan biriydi. Sadece zeki degil, inanilmaz bir birikim ve yine inanilmaz bir hafizaya sahipti. Elinde hicbir kaynak yokken oturup 10-15 sayfalik NATO tarihi, bir o kadar detayli sekilde Israil'in Kurt Sorunu'na ilgisi uzerine yazilar yazdigini hatirliyorum. Bu kadar seyi nerden ogrendigini soranlar oldugunda soyle bir cevap veriyordu: "Babam kucukken bana bir ansiklopedi almisti. Onu okudum, hepsini ordan ogrendim." Cezaevine girmeden birkac ay once evlenmisti. Bazi insanlar zeka ile duygusalligi biraraya kolayca getiremezler, Umit bunu bir sekilde beceriyordu. Soylediklerini kavrayabilmek icin her iki ozellige de bir olcude sahip olmak gerekiyordu.

Tek tek insanlari anlatma sansim yok. Katledilenler icinde en yakindan tanidigim insanlardan kisaca bahsederek geciyorum. "Katliamin nedeni neydi" diye soracak olursaniz, gorunust.. ( devamı )

Operasyon Basliyor

Thu, 24 Apr 2008 15:29:00 +0300

Bu arada sunu da eklemem gerekiyor. PKK'lilarin Ulucanlar'daki tutumu cok elestirildi. Ancak burda haksizlik yapildigini dusunuyorum. PKK'lilar sureci degisterebilmek icin ellerinden geleni yaptilar. Sorun suydu. Siyasiler iki kogusta kaliyorlardi. Bunlardan birini PKK'lilar ile Turk sol gruplari olarak paylasiyorduk. PKK gerilimi tirmandirmak istemiyordu. Cezaevlerinde genel olarak farkli bir tutumlari vardi. PKK'ya gore cezaevlerindeki mucadeleyi on plana cikarmak dogru degildi, bu kamuoyunun Kurt sorunu ile ilgisini baska yonlere cevirme potansiyeli tasiyordu. Cezaevinde yapilacak hersey buna bagli olarak dusunulmeliydi. Bunun disinda bir baska ciddi endiseleri oldugunu da dusunuyorum. O da suydu: Turk solunun tum cezaevlerindeki toplam mahkum sayisi 1200 civarinda iken PKK'nin 10.000'den fazlaydi. PKK'nin cezaevlerinde sert bir direnis hatti olusturmaya calismasi devletin icerde buyuk bir katliama girismesine yol acabilirdi. Bu endiselerinde de hakliydilar, cunku cok daha basit durumlarda, PKK'lilara donuk katliamlar yapilmisti. Son olarak PKK'li olarak cezaevlerinde tutulanlarin onemli bir kismi siradan koylulerdi. Bircok kisiye son derece basit olaylardan dolayi cok agir cezalar verilmisti. Bu kisileri sert bir mucadeleye sokmaya calismak dogru degildi.

Bu yuzden PKK'li mahkumlar temsilcileri araciligi ile yonetime bazi onerilerde bulundular. Yonetim bizim temsilcilerle gorusmuyordu ama PKK'li temsilcilerle gorusuyordu. Kogustan ayrilmayi kabul ettiklerini, kendilerine onerilen herhangi bir kogusa gecebileceklerini soylediler. Ancak idare bunu da kabul etmedi.

26 Eylul 1999 gunu gece saat 03:30'da nobetciler tarafindan uyandirildik. Operas.. ( devamı )

Kogusta Kalanlar

Thu, 24 Apr 2008 15:28:00 +0300

Havalandirmada durmak olanaksiz hale gelmisti. Kafam yariklar icinde kalmisti ve zonkluyordu. Kiremitler, kursunlar, gaz bombalari ustumuze yagmur gibi yagiyordu. Disarda daha fazla kalmam olanaksizdi. Kosarak kogusa girdigimde kogusun icinde sadece birkac kisinin oldugunu farkettim. Sanirim ben kogusa girerken, robokoplar havalandirmaya girmis ve ordakileri alip goturmustu. Daha sonra ogrendigime gore bir grup kolkola girerek disari cikmis ve askerlere dogru yurumus, bu arada uzerlerine ates acilmis ve cogu yaralanmisti. Kogusta kalan 7-8 kisi en son grup olmustuk. Kapidan iceri girdigimde birisinin kapidan bagirdigini duydum. Diger kogusun temsilcisi Enver'di. Ayagindan kursun yemisti, yuruyemiyordu. Onu iceri cekip, bir ranzaya yatirdim. Surekli "ayagim dondu, ayagimi cevir" diyordu. Gercekten de kursun ayagini parcalamis ve ayagi yana dogru yatmisti. Bir plastik boru ve bez parcasi yardimiyla ayagini duzeltip sabitlemeye calistim. Ama o kadar ilkel birseydi ki, ilk darbede borunun da bezin de cikmis olduguna eminim.

Pencerelerden, kogusun icine gaz bombalari atilmaya basladi. Gaz bombalarini bir islak havlu yardimiyla tutup tekrar disari atmaya calisiyorduk ama bu, nerdeyse imkansiz bir seydi. Bombalar surekli ziplayip duruyordu. Yanlarina yaklasmak da imkansizdi. Duman insanin agzindan burnundan giriyor ve insani adeta krize sokuyordu. Bu arada kogusun kapisinda robokop'lar gorundu. Kapiyi acip kogusun icini taramaya basladilar. Dolaplari bir araya getirerek barikat olusturmaya calisan iki uc kisi yere dustu. Bunlardan birinin adi Aziz Donmez'di. Aziz birkac ay once bir ogrenci olayindan tutuklanan 10-15 kisilik bir grupla birlikte gelmisti. Bunlarin cogu ilk mahkemede serbest birakilmis, geriye A.. ( devamı )